VO fietsexcursie Middelpolder

Over Groengebied Amstelland

Tussen Amstelveen en het Amsterdam-Rijnkanaal ligt het recreatiegebied Groengebied Amstelland. Groengebied Amstelland is een zogenaamde ‘gemeenschappelijk regeling’ tussen provincie Noord-Holland en de gemeenten Amstelveen, Amsterdam, Ouder-Amstel en Diemen. Met elkaar zorgen zij ervoor dat het landelijke gebied tussen Amstelveen en het Amsterdam-Rijnkanaal landelijk blijft. Groengebied Amstelland draagt zorg voor het beheer en onderhoud van het gebied en maakt deel uit van Recreatie Noord-Holland NV. Met circa 4.000 hectare biedt Groengebied Amstelland talrijke mogelijkheden voor recreatie in de prachtige polderlandschappen en natuurgebieden, op de recreatie-erfjes en aan de recreatieplassen. Het gebied wordt gebruikt voor verschillende vormen van recreatie, zoals fietsen, wandelen, paardrijden, skeeleren, zwemmen, varen en spelen. Tevens heeft het Groengebied tot doel om het landschap te beschermen en het onder de aandacht te brengen van bewoners in en om het gebied. Daarom heeft het Groengebied 25 jaar geleden de stichting Landschapinformatie opdracht gegeven een landschapsexcursie te ontwikkelen voor het voortgezet onderwijs, waarbij de leerlingen kennis maakten met de oorspronkelijke middeleeuwse veenweide en met turfwinning en de droogmakerijen. Deze excursie, die nu geheel is vernieuwd, geeft de scholieren een beter inzicht in het ontstaan van aanwezige landschap, waardoor zij het gebied met andere ogen en naar verwachting met meer waardering zullen gaan bekijken. Gelukkig zijn na 25 jaar de belangrijkste landschapskenmerken in het gebied, ook wel de Amstelscheg genoemd, nog intact.

Opzet lespakket

Je begint in de klas met de lesbrief ‘Het ontstaan van Amstelland’. Deze lesbrief biedt je de gelegenheid om van tevoren een of twee lessen te besteden aan fysisch- en sociaal geografische aspecten van de Middelpolder. Ter ondersteuning is er een PowerPointpresentatie beschikbaar. Je zorgt zelf voor een plattegrond van Amstelveen en voor een Bosatlas. Voor de fietstocht (2,5 tot 3 uur als je alle opdrachten laat uitvoeren) door de Middelpolder zijn twee fietsroutes beschikbaar. Als je je tijdig aanmeldt, ontvangt je voldoende boekjes voor alle leerlingen en staat het veldwerkmateriaal gereed op Speelboerderij Elsenhove op de dag die je hebt aangegeven.

Er zijn twee varianten van de fietsroute:

  • Voor scholen uit Amstelveen. Deze tocht start bij Speelboerderij Elsenhove.
  • Voor scholen uit Amsterdam. Deze tocht start naar keuze bij het Amstelpark of bij de Kalfjeslaan.

Je kunt het project op verschillende manieren afsluiten. Laat de leerlingen bijvoorbeeld:

  • de toets maken, die bij de lesbrief is opgenomen.
  • onderweg foto’s maken voor een verslag of een tentoonstelling.
  • op school de metingen uit de opdrachten bij Speelboerderij Elsenhove (grondboren, hoogte meten) verwerken in een grafiek, zodanig dat er een dwarsdoorsnede van het landschap ter plekke ontstaat.

Aanmelden, kosten en veldwerkmateriaal

Wil je dit project met jouw leerlingen uitvoeren? Stuur dan een e-mail naar nme@amstelveen.nl Vermeldt in de e-mail uw naam, adresgegevens van de school, het aantal leerlingen en de beoogde datum waarop je de excursie wilt gaan uitvoeren. Vermeldt bij voorkeur ook een reservedatum. Je ontvangt zo spoedig mogelijk een bericht van NME Amstelveen met een bevestiging. De reserveringskosten zijn 50 euro per groep. Hiervoor ontvangt de school een rekening van de gemeente Amstelveen. Nadat de datum voor de excursie is vastgesteld is het niet meer mogelijk om kosteloos te annuleren.

Het lespakket bestaat uit een docentenhandleiding met een lesbrief en een PowerPointpresentatie ter voorbereiding op de fietstocht, een geplastificeerde kaart met routebeschrijving en een fietstocht met opdrachten. Voor een van de opdrachten in de fietstocht is veldwerkmateriaal beschikbaar. Dit materiaal wordt tijdens de excursie opgehaald bij Speelboerderij Elsenhove van de gemeente Amstelveen aan de Bankrasweg in Amstelveen.

Per groepje van 3 leerlingen is er een set veldwerkmateriaal (maximaal 10 sets). Elke set bestaat uit materiaal om de boringen en de hoogtemetingen te kunnen doen en een gelamineerde routekaart. We verzoeken je om de leerlingen, voordat ze met de opdrachten beginnen, het veldwerkmateriaal te laten controleren. Na gebruik leveren de leerlingen het materiaal schoon en compleet bij jou in.  Jij controleert dat. Pas daarna vertrekken de leerlingen naar het volgende excursiepunt. Een goede uitleg over het gebruik van het veldwerkmateriaal is onontbeerlijk. Trek daarvoor voldoende tijd uit op elke locatie.

Waar je de boringen mag doen, wordt op de dag zelf duidelijk aangegeven. Het gebied wordt veel gebruikt door hondenuitlaters en er loopt soms ook vee. Om ongelukken te voorkomen is het van groot belang dat na afloop alle gaten weer met grond worden gevuld.  Ga niet het weiland in, als het gras hoog staat.

Gebruikmaken van Speelboerderij Elsenhove?

Op maandag, woensdag en vrijdag kun je, mits niet in gebruik voor een andere activiteit, gratis gebruik maken van het leslokaal. Op dinsdag en donderdag is het lokaal in gebruik voor lessen ten behoeve van basisscholen. Bij de aanmelding kun je aangeven of je van deze mogelijkheid gebruik wilt maken. Voorwaarde is wel, dat het leslokaal schoon achter gelaten wordt.   Het schoonmaken van de materialen gebeurt met de emmers en borstels in de sloot. Je zorgt zelf voor schoonmaakdoekjes. De kranen op Elsenhove zijn alleen om handen te wassen. Vanzelfsprekend wordt de wasgelegenheid van de boerderij ( indien nodig) schoon achtergelaten. Elsenhove heeft als doelgroep vooral kinderen tot circa 10 jaar. Vriendelijk doch beslist vragen wij je om de leerlingen te instrueren met dit geven rekening te houden en zich niet onnodig op het terrein van de speelboerderij te begeven.

Enkele practische tips van collega-docenten

Enkele tips ter voorbereiding van de excursie Middelpolder Amstelveen:

  • Boren/hoogtemeten en NAP-meten: trek voor dit alles minstens 1,5 uur uit (en geen 45 minuten zoals in het boekje staat).
  • Boren: 5 groepjes van 3 (1 opschrijven, 1 boren en 1  met mes schoonschrapen en helpen boren)
  • Hoogtemeten: 5 groepjes van 3 (1 waterpas meten, 1 baken vasthouden en 1 opschrijven)
  • Voor het boren hebben de leerlingen nodig: boortas met spitsmuis/guts + emmer met 1 mes , 1 koppelstuk , 1 borstel en 1 flesje zoutzuur
  • Neem schoonmaakdoeken mee
  • Gebruik de emmer om alles in te verzamelen (in het hoge gras ben je zo iets kwijt!).
  • In de emmer: 1 mes , 1 koppelstuk , 1 borstel  en 1 flesje zoutzuur
  • Eerst met de spitsmuis (Edelman) diep genoeg gat maken (met droge grond is dieper dan 30 cm noodzakelijk om de guts er makkelijk doorheen te krijgen)
  • Zorg dat leerlingen niet aan 1 kant aan de guts gaan hangen waardoor deze kan verbuigen.
  • Na afloop: boren schoonmaken in de sloot en afdrogen met doeken. Dan in de tas.
  • In de emmer moeten (per groepje) de 5 onderdelen aanwezig zijn. Je kan nu makkelijk controleren of alles aanwezig is. Wanneer je alles in de tas laat doen weet je het niet zeker.
  • Hoogtemeetapparatuur ook weer terug in de tas
  • Het is leuk om de leerlingen na afloop iets te drinken aan te bieden. Laat ze om de 5 minuten in groepjes vertrekken.
  • NB: op de achterkant van het excursieboekje staat langs de Amstel het hoogtecijfer -4.0 – Dit moet zijn +0,4 NAP (het dijkje langs de Amstel ligt ongeveer 40 cm boven NAP. De Amstel zelf op ongeveer 0 NAP . Bij opdracht 5.1 was dit even verwarrend voor de leerlingen.
  • In hoog gras/struiken kunnen teken voorkomen. Vertel de lln. dat ze zich thuis op teken (laten) controleren!